Apteczka i pierwsza pomoc

Drobne skaleczenia, oparzenia, skręcenia czy nagłe zachorowania zdarzają się znacznie częściej niż poważne sytuacje kryzysowe. Dobrze wyposażona apteczka pozwala samodzielnie poradzić sobie z większością codziennych urazów, a w poważniejszych przypadkach zabezpieczyć poszkodowanego do czasu uzyskania profesjonalnej pomocy medycznej.

Duża apteczka urazowo-opatrunkowa pozwala uporządkować wyposażenie i szybko odnaleźć potrzebne materiały. Warto przechowywać ją w łatwo dostępnym miejscu oraz regularnie kontrolować jej zawartość i uzupełniać zużyte elementy.

Podstawowe wyposażenie

  • Materiały opatrunkowe:
    – kompresy gazowe
    – bandaże
    – gaza opatrunkowa
    – plastry z opatrunkiem oraz plaster w rolce
  • Środki do dezynfekcji:
    środek do dezynfekcji ran (np. Octenisept lub preparat o podobnym przeznaczeniu)
  • Wyposażenie dodatkowe
    – rękawiczki
    – chusta trójkątna
    – nożyczki ratownicze
    – pęseta

Tak skompletowana apteczka pozwoli samodzielnie opatrzyć zdecydowaną większość drobnych urazów, z którymi można spotkać się w domu, podczas podróży lub aktywności na świeżym powietrzu.

Leki

Warto zadbać o podstawowy zapas leków na typowe dolegliwości oraz o odpowiednią rezerwę medykamentów stosowanych przy chorobach przewlekłych występujących w rodzinie. Osoby przyjmujące leki specjalistyczne powinny mieć ich zapas na miesiąc lub dwa, aby uniknąć problemów z dostępnością w czasie kryzysów lub przerw w dostawach.
Niezbędne będą środki na łagodzenie objawów przeziębienia, tabletki przeciwbólowe i przeciwzapalne z ibuprofenem lub paracetamolem, lekarstwa na niestrawność i rozwolnienie oraz tabletki na ból gardła.
Gdy w domu są dzieci, należy mieć dedykowane im leki przeciwgorączkowe, syrop na nocny, męczący kaszel, krople zmniejszające obrzęk śluzówki nosa przy katarze oraz spray łagodzący ból gardła.

Apteczka poręczna

Niewielka apteczka w samochodzie, plecaku czy torbie często okazuje się bardziej przydatna niż duża apteczka pozostawiona w domu, bo znajduje się tam, gdzie najczęściej dochodzi do drobnych urazów i nagłych zdarzeń.

Bardzo cennym nawykiem jest noszenie ze sobą małej, podręcznej apteczki z podstawowym wyposażeniem. Jest to szczególnie przydatne podczas wyjść z małymi dziećmi, gdy drobne urazy zdarzają się znacznie częściej.

Pierwsza pomoc (absolutne podstawy)

Żadne informacje ani porady zawarte w tym rozdziale nie zastąpią praktycznego szkolenia z pierwszej pomocy. Traktuj je jako podstawowe przypomnienie zasad postępowania w najważniejszych wypadkach, a nie jako zamiennik ćwiczeń pod okiem instruktora.

Resuscytacja:

Resuscytację rozpoczyna się, gdy poszkodowany jest nieprzytomny i nie oddycha prawidłowo. Najważniejsze jest szybkie wezwanie pomocy i rozpoczęcie uciskania klatki piersiowej — każda minuta zwłoki zmniejsza szanse przeżycia.

Dorosły

  • sprawdź reakcję i oddech
  • jeśli nie oddycha prawidłowo: 112/999 i rozpocznij resuscytację
  • 30 uciśnięć klatki piersiowej : 2 oddechy
  • tempo 100–120/min, głębokość 5–6 cm
  • użyj AED, jeśli jest dostępne

Dziecko

  • sprawdź reakcję i oddech
  • wykonaj 5 oddechów ratowniczych
  • następnie 30 uciśnięć : 2 oddechy
  • tempo 100–120/min, głębokość około 1/3 klatki piersiowej
  • jeśli jesteś sam i nie możesz od razu wezwać pomocy, prowadź resuscytację około 1 minuty, potem dzwoń pod 112/999

Bardzo częstym błędem podczas resuscytacji jest niewłaściwe ułożenie głowy, przez co drogi oddechowe pozostają częściowo zamknięte. Głowę należy odchylić do tyłu, a brodę unieść, tak aby zapewnić swobodny przepływ powietrza.

Jeżeli nie możesz lub nie chcesz wykonywać oddechów ratowniczych u dorosłego, prowadź przynajmniej ciągłe uciskanie klatki piersiowej.

Krwawienie i rany:

Krwawienie – najważniejsze jest jego szybkie zatrzymanie. Przyłóż do rany czysty opatrunek i mocno uciskaj. Jeśli przesiąknie, nie zdejmuj go — dołóż kolejną warstwę i nadal uciskaj.

Masywny krwotok – bezwzględnie uciskaj ranę. Użyj dłoni, opatrunku lub czystego materiału i wywieraj mocny, ciągły nacisk bez odrywania go od rany.

Rana powierzchowna – oczyść i zabezpiecz ją opatrunkiem. Przy głębokiej ranie, silnym krwawieniu lub wbitym przedmiocie nie próbuj samodzielnie jej „naprawiać” — zabezpiecz miejsce urazu i wezwij pomoc.

Przy masywnym krwotoku trzeba przełamać opór przed dotykaniem rany i obawę przed sprawieniem bólu. Silny, bezpośredni ucisk rozpoczęty natychmiast może uratować życie — każda minuta zwłoki oznacza dalszą utratę krwi.

Podejrzenie złamania, urazy komunikacyjne i upadki z wysokości:

Podejrzenie złamania – nie próbuj nastawiać kończyny. Ogranicz jej ruch i pozostaw w pozycji zastanej, jeśli nie ma bezpośredniego zagrożenia.

Wypadek komunikacyjny lub upadek z wysokości – należy brać pod uwagę możliwość urazu kręgosłupa. Nie poruszaj poszkodowanego i nie próbuj go przenosić, chyba że pozostawienie go na miejscu zagraża jego życiu. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy poszkodowany nie oddycha prawidłowo i wymaga resuscytacji — wtedy konieczne jest ułożenie go tak, aby można było rozpocząć reanimację.

Oparzenia:

Oparzone miejsce jak najszybciej intensywnie chłodź chłodną, bieżącą wodą przez około 20 minut. Usuń biżuterię i luźną odzież z okolicy urazu, jeśli nie przykleiła się do skóry.
Nie smaruj oparzenia tłuszczem, kremami ani domowymi preparatami i nie przebijaj pęcherzy. Po schłodzeniu zabezpiecz miejsce czystym, jałowym opatrunkiem.
Przy rozległym lub głębokim oparzeniu, oparzeniu twarzy, szyi, dróg oddechowych, dłoni, stóp lub okolic intymnych — wezwij pomoc medyczną.

Ciało obce w oku lub ranie:

Drobne zanieczyszczenie oka można spróbować wypłukać czystą wodą lub solą fizjologiczną. Nie pocieraj oka i nie próbuj usuwać przedmiotu, który utkwił w oku. Zabezpiecz oko opatrunkiem i skorzystaj z pomocy medycznej. Nie wyciągaj także przedmiotu głęboko wbitego w ranę. Może on ograniczać krwawienie, a jego usunięcie może gwałtownie pogorszyć stan poszkodowanego. Ustabilizuj przedmiot opatrunkiem wokół niego i wezwij pomoc.

Polecane rozwiązania:

  • duża apteczka z przegródkami, umożliwiająca uporządkowanie wyposażenia
  • mała apteczka podręczna do samochodu, plecaka lub torby
  • środek do dezynfekcji ran o szerokim zastosowaniu
  • dodatkowy zapas materiałów opatrunkowych
  • termometr elektroniczny z zapasową baterią
  • instrukcja udzielania pierwszej pomocy umieszczona wewnątrz apteczki
  • udział w dobrym, praktycznym szkoleniu z pierwszej pomocy

Najczęściej popełniane błędy:

  • kupowanie gotowej apteczki bez sprawdzenia jej zawartości
  • brak uzupełniania wyposażenia po użyciu
  • przechowywanie przeterminowanych leków
  • brak zapasu leków przyjmowanych na stałe
  • przechowywanie apteczki w trudno dostępnym miejscu
  • brak podręcznej apteczki w samochodzie lub plecaku
  • przekonanie, że wyposażona apteczka zastąpi umiejętność udzielania pierwszej pomocy
  • przekonanie, że w razie potrzeby będzie się wiedziało, co zrobić, mimo braku szkolenia i ćwiczeń z pierwszej pomocy

Checklista, zacznij od teraz:

  • mam dużą, domową apteczkę urazowo-opatrunkową
  • mam małą apteczkę podręczną do samochodu/plecaka/torby
  • mam zapas leków na przeziębienie, przeciwbólowych, na niestrawność + leki stałe
  • dla dzieci mam leki specjalnie dla nich
  • mam termometr elektroniczny z zapasową baterią
  • w apteczce jest instrukcja pierwszej pomocy
  • sprawdziłem daty ważności lekarstw i uzupełniłem braki
  • wziąłem udział w szkoleniu z pierwszej pomocy